آفريدگانش تقسيم كرد كه با همان يكى ، به يك ديگر مهرورزى و ترحم مىكنند . نود و نه رحمت را نيز براى خود نگه داشت تا در روز قيامت ، با آن بر بندگانش رحم كند . » هم‌چنين روايت شده است كه خداوند آن يك رحمت را نيز ضميمهء اين رحمت‌ها مىكند تا صد رحمت كامل شود و با آن ، بر بندگان خود در روز قيامت مهر مىورزد . « 1 » [ 1 / 331 ] عطاء با سندى مرفوع از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم روايت كرده است : « رحمت خداى تعالى صد جزء دارد ، كه نود و نه جزء آن را در خزانهء غيب نگه داشته و يك جزء آن را بر همهء اهل دنيا پخش كرده است . هر رحمت و مهربانى و دل‌سوزى و عطوفت در اين جهان ، ناشى از همان يك جزء مىباشد . در روز قيامت اين يك جزء نيز با نود و نه جزء ديگر جمع مىگردد تا صد رحمت كامل شود و همهء گناه‌كاران امت را فرا گيرد . . . » ؛ به گونه‌اى كه در حديث آمده است : [ 1 / 332 ] « ابليس نيز طمع مىكند كه از آن رحمت ، چيزى هم به او برسد . » شيخ ابو الفتوح رازى آن را در تفسير خود نقل كرده است . « 2 » اين عبارت دعا نيز به همين معنا تفسير مىشود : « رحمان الدنيا و الآخرة ورحيمهما » « 3 » . [ 1 / 333 ] اين دعا را ابن ابى شيبه از عبد الرحمان بن سابط روايت كرده ، مىگويد : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم با اين عبارت‌ها دعا مىكرد : « اللّهمّ فارج الهمّ و كاشف الكرب ومجيب [ دعوة ] المضطرّين و رحمان الدنيا والآخرة ورحيمهما . أنت ترحمنى فارحمنى رحمة تغنينى بها عمّن سواك . » « 4 »

--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 54 . ( 2 ) . بنگريد به : ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 60 . ( 3 ) . « [ خداوند ] رحمان دنيا و آخرت و رحيم آن دو است . » ( 4 ) . المصنّف ، ج 7 ، ص 141 ؛ الدرّ ، ج 1 ، ص 24 ؛ بزّار ، ج 1 ، ص 131 ؛ حاكم ، ج 1 ، ص 515 و 516 ، وى آن را صحيح دانسته است . بيهقى در الدلائل ( ج 6 ، ص 171 ) از عايشه از پدرش از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مانند آن را روايت كرده است . در صحيفهء سجاديه ( ص 308 ) ، امام على بن الحسين عليه السلام چنين مىگويد : « يا فارج الهمّ و كاشف الغمّ يا رحمان الدنيا والآخرة ورحيمهما صلّ على محمد وآل محمد . . . »